Overgewicht en obesitas worden vaak in verband gebracht met aandoeningen zoals diabetes type 2, hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten. Steeds meer wetenschappelijk onderzoek laat echter zien dat ernstig overgewicht ook samenhangt met een verhoogd risico op verschillende vormen van kanker.
Internationale studies tonen aan dat obesitas een rol kan spelen bij het ontstaan van onder andere darmkanker, leverkanker, nierkanker, alvleesklierkanker, slokdarmkanker, baarmoederkanker, eierstokkanker, schildklierkanker en borstkanker na de menopauze. In sommige gevallen wordt een aanzienlijk deel van deze kankersoorten in verband gebracht met overgewicht.
Wat gebeurt er in het lichaam bij obesitas?
Bij obesitas is er sprake van een overmatige ophoping van vetweefsel. Vetweefsel is echter niet alleen een opslagplaats voor energie. Het speelt ook een actieve rol in verschillende processen in het lichaam.
Wanneer vetweefsel toeneemt en minder goed functioneert, kan dit leiden tot veranderingen in hormonen, stofwisseling en ontstekingsprocessen. Hierdoor ontstaat een biologische omgeving waarin cellen gevoeliger kunnen worden voor schade of ongecontroleerde groei.
Onderzoekers beschrijven onder andere de volgende processen:
- toename van ontstekingsstoffen in het lichaam
- veranderingen in hormonen zoals oestrogenen en leptine
- verminderde bescherming door bepaalde regulerende hormonen
- meer oxidatieve stress en mogelijke DNA-schade
Deze factoren kunnen samen bijdragen aan een verhoogd risico op de ontwikkeling van bepaalde kankersoorten.
De rol van het immuunsysteem
Ook het immuunsysteem lijkt een rol te spelen. Normaal gesproken helpt het afweersysteem om afwijkende cellen in een vroeg stadium op te ruimen. Bij obesitas kan deze bescherming verminderd zijn.
Bovendien zien onderzoekers dat langdurige ontsteking en veranderingen in de darmflora kunnen bijdragen aan processen die de ontwikkeling van tumoren kunnen bevorderen. Hoewel deze mechanismen complex zijn en nog verder worden onderzocht, wijzen steeds meer studies in dezelfde richting.
Kan gewichtsverlies het risico verlagen?
Een belangrijke vraag is of gewichtsverlies ook kan helpen om het risico op kanker te verminderen. Wetenschappelijke studies suggereren dat dit mogelijk het geval is.
Wanneer mensen een aanzienlijk deel van hun lichaamsgewicht verliezen, nemen veel negatieve effecten van obesitas af. Ontstekingsprocessen verminderen, hormonale balans kan verbeteren en stofwisselingsprocessen normaliseren.
Onderzoek laat zien dat een gewichtsverlies van meer dan 10% van het lichaamsgewicht mogelijk kan bijdragen aan een lagere kans op bepaalde obesitasgerelateerde kankersoorten. Dit effect lijkt vooral op te treden wanneer het gewichtsverlies langdurig wordt behouden.
Een bredere kijk op obesitas
Deze inzichten laten zien dat obesitas een complexe medische aandoening is die invloed heeft op meerdere systemen in het lichaam. Het gaat dus niet alleen om gewicht, maar ook om bredere gezondheidsrisico’s.
Voor mensen met ernstig overgewicht kan duurzame behandeling daarom belangrijk zijn. In sommige gevallen kan een bariatrische behandeling onderdeel zijn van een bredere medische aanpak, gericht op het verbeteren van de gezondheid en het verminderen van risico’s op aandoeningen die samenhangen met obesitas.
Hoewel wetenschappelijk onderzoek nog volop gaande is, onderstrepen recente studies opnieuw hoe belangrijk het is om obesitas serieus te nemen en tijdig passende zorg en begeleiding te bieden.