Kan uw karakter of stemming veranderen na een gastric bypass?

Een gastric bypass verandert uw persoonlijkheid of karakter meestal niet rechtstreeks. Uw stemming, gedrag, zelfbeeld en omgang met anderen kunnen na de operatie wel veranderen. Sommige mensen krijgen meer energie en zelfvertrouwen, terwijl anderen tijdelijk prikkelbaar, somber, angstig of emotioneel worden. Deze veranderingen kunnen samenhangen met het herstel, snel gewichtsverlies, een andere relatie met eten, lichamelijke klachten, medicatie of voedingstekorten.

Een mogelijke karakterverandering na een gastric bypass is daarom vaak eerder een verandering in stemming, gedrag of levensomstandigheden. Bespreek duidelijke of aanhoudende veranderingen met het behandelteam, zeker wanneer deze uw dagelijks functioneren of relaties beïnvloeden.

Verandert een gastric bypass uw persoonlijkheid?

Uw persoonlijkheid bestaat uit eigenschappen en patronen die zich gedurende uw leven hebben ontwikkeld. Een gastric bypass vervangt deze persoonlijkheid niet. De operatie kan wel veel veranderen in uw lichaam en dagelijks leven, waardoor u zich anders kunt voelen en gedragen.

Na de operatie kunnen bijvoorbeeld uw gezondheid, uiterlijk, bewegingsvrijheid, zelfvertrouwen en sociale activiteiten veranderen. Ook moet u anders omgaan met eten, drinken en spanning. Daardoor kan het voor uzelf of uw omgeving lijken alsof uw karakter is veranderd.

Welke positieve veranderingen kunt u merken?

Veel mensen ervaren na de operatie positieve veranderingen in stemming en gedrag. Door het gewichtsverlies en een verbeterde gezondheid kunt u mogelijk makkelijker bewegen, beter slapen en meer activiteiten ondernemen.

Mogelijke positieve veranderingen zijn:

meer energie en levenslust;
meer zelfvertrouwen;
minder schaamte of onzekerheid over het lichaam;
meer zin om sociale activiteiten te ondernemen;
makkelijker grenzen aangeven;
meer motivatie om voor de eigen gezondheid te zorgen;
minder sombere of angstige gevoelens.

Deze veranderingen kunnen door uw omgeving als opvallend worden ervaren. Wanneer u bijvoorbeeld assertiever wordt of andere activiteiten gaat ondernemen, kan dit binnen relaties een nieuwe dynamiek veroorzaken. Dat betekent niet automatisch dat uw karakter negatief is veranderd.

Welke stemmingsveranderingen kunnen na een gastric bypass ontstaan?

Niet alle veranderingen zijn positief of eenvoudig. Vooral tijdens de eerste weken en maanden kunt u emotionele schommelingen ervaren. Uw lichaam herstelt van de operatie, uw gewicht verandert snel en uw dagelijkse gewoonten moeten opnieuw worden opgebouwd.

U kunt bijvoorbeeld last krijgen van:

prikkelbaarheid of een korter lontje;
somberheid of huilbuien;
angst of onzekerheid;
stemmingswisselingen;
teleurstelling wanneer het herstel tegenvalt;
onrust over eten, gewicht of mogelijke gewichtstoename;
moeite met het veranderde lichaam;
een gevoel van verlies of niet meer uzelf zijn.

Tijdelijke emoties tijdens het herstel hoeven niet direct te wijzen op een psychische aandoening. Wanneer klachten aanhouden, sterker worden of uw functioneren beïnvloeden, is professionele beoordeling wel belangrijk.

Waardoor kan uw stemming veranderen?

Stemmingsveranderingen hebben meestal niet één duidelijke oorzaak. Lichamelijke, psychologische en sociale veranderingen kunnen elkaar versterken.

Lichamelijk herstel en vermoeidheid

Pijn, misselijkheid, slecht slapen, een lage voedingsinname en vermoeidheid kunnen invloed hebben op uw humeur. Wanneer dagelijkse activiteiten tijdelijk meer moeite kosten, kunt u sneller geïrriteerd of emotioneel reageren.

Ook snel gewichtsverlies en veranderingen in de stofwisseling en hormoonhuishouding kunnen mogelijk een rol spelen. De precieze oorzaak van stemmingsveranderingen is echter niet altijd vast te stellen.

Een andere relatie met eten

Voor de operatie kan eten verschillende functies hebben gehad. Eten kan verbonden zijn met gezelligheid, beloning, ontspanning of het omgaan met verdriet en spanning. Na een gastric bypass kunt u niet meer op dezelfde manier of in dezelfde hoeveelheden eten.

Wanneer eten eerder hielp om emoties tijdelijk te dempen, kunnen spanning, verdriet of boosheid duidelijker voelbaar worden. Het is dan belangrijk om andere manieren te ontwikkelen om met deze emoties om te gaan.

Een veranderend zelfbeeld

Uw lichaam kan sneller veranderen dan uw zelfbeeld. U kunt veel gewicht verliezen en uzelf toch nog zien zoals vóór de operatie. Andersom kunt u teleurgesteld zijn door huidoverschot, littekens of een uiterlijk dat anders wordt dan verwacht.

Ook extra aandacht of opmerkingen vanuit de omgeving kunnen ongemakkelijk voelen. Op de pagina met ervaringen na een maagverkleining leest u hoe verschillend cliënten het lichamelijke en mentale proces beleven.

Veranderingen binnen relaties

Wanneer u meer zelfvertrouwen krijgt, andere grenzen stelt of actiever wordt, kan dit invloed hebben op uw partner, familieleden en vrienden. Uw omgeving moet soms eveneens wennen aan uw veranderde uiterlijk en leefstijl.

Ook gezamenlijke eetmomenten kunnen anders worden. U eet kleinere porties, kunt bepaalde producten minder goed verdragen en moet mogelijk eerder stoppen. Open uitleg kan helpen voorkomen dat anderen dit ervaren als afstandelijk gedrag of gebrek aan gezelligheid.

Verwachtingen worden niet volledig waargemaakt

Een lager gewicht lost niet automatisch alle problemen op. Werkstress, relatieproblemen, onzekerheid en eerdere psychische klachten kunnen blijven bestaan. Wanneer u verwachtte dat gewichtsverlies uw leven op alle gebieden zou veranderen, kan teleurstelling ontstaan.

Een gastric bypass is een hulpmiddel bij de behandeling van obesitas. Het is geen behandeling voor ieder emotioneel, sociaal of psychologisch probleem.

Kunnen depressie of angst na de operatie verergeren?

Veel mensen ervaren na bariatrische chirurgie een verbetering van depressieve of angstige klachten. Bij een deel van de patiënten blijven bestaande klachten echter aanwezig, keren zij later terug of worden zij ernstiger.

Een voorgeschiedenis met depressie, angst, een eetstoornis, trauma of andere psychische klachten betekent niet automatisch dat u geen gastric bypass kunt krijgen. Het maakt goede voorbereiding, begeleiding en controle vóór en na de operatie wel extra belangrijk.

Neem contact op met uw huisarts of behandelteam wanneer u merkt dat u steeds somberder, angstiger of meer teruggetrokken wordt. Wacht niet totdat de klachten ernstig zijn.

Kan de werking van antidepressiva of andere medicatie veranderen?

Ja, een gastric bypass kan de opname van medicijnen veranderen. Dit geldt mogelijk ook voor antidepressiva, stemmingsstabilisatoren en andere psychiatrische medicatie. Een middel kan minder goed werken, maar bij bepaalde medicijnen kan ook een te hoge concentratie ontstaan.

Veranderingen in stemming betekenen daarom niet automatisch dat de medicatie moet worden verhoogd. Stop nooit zelfstandig en verander de dosering of toedieningsvorm niet zonder overleg. Laat bij terugkeer van klachten uw medicatie beoordelen door de voorschrijvend arts en apotheker. Meer informatie vindt u op de pagina over medicatiegebruik na een bariatrische ingreep.

Kunnen voedingstekorten invloed hebben op uw stemming?

Tekorten aan vitamines en mineralen kunnen lichamelijke én psychische klachten veroorzaken. Denk aan extreme vermoeidheid, concentratieproblemen, prikkelbaarheid, geheugenproblemen, tintelingen, verwardheid of een sombere stemming.

Na een gastric bypass kunnen onder andere tekorten ontstaan aan ijzer, vitamine B12, foliumzuur, vitamine D en vitamine B1. Klachten door een tekort zijn niet altijd duidelijk van psychische klachten te onderscheiden. Daarom kunnen bloedonderzoek en beoordeling van uw voedingsinname nodig zijn.

Blijf de voorgeschreven supplementen gebruiken en laat uw bloed controleren volgens het afgesproken schema. Lees meer over mogelijke vitamine- en mineralentekorten na een maagverkleining.

Kan alcohol invloed hebben op gedrag en stemming?

Alcohol kan na een gastric bypass sneller en sterker effect hebben. De hoeveelheid die u vóór de operatie gewend was, kan na de operatie tot een duidelijk hogere alcoholconcentratie en minder controle leiden.

Bij een deel van de patiënten ontstaan na bariatrische chirurgie problemen met alcoholgebruik. Gebruik alcohol daarom niet om spanning, somberheid of slaapproblemen te onderdrukken. Bespreek toenemend of moeilijk beheersbaar alcoholgebruik vroegtijdig met uw huisarts of behandelteam.

Wat kunt u zelf doen bij stemmingsveranderingen?

Probeer veranderingen niet uitsluitend te beoordelen als een nieuw karakter. Kijk ook naar lichamelijke klachten, slaap, voeding, medicatie, stress en gebeurtenissen binnen uw dagelijks leven.

De volgende stappen kunnen helpen:

bespreek veranderingen met iemand die u goed kent;
houd bij wanneer stemmingswisselingen optreden;
zorg voor regelmatige maaltijden en voldoende vocht;
gebruik vitamines en medicijnen zoals voorgeschreven;
bouw beweging rustig op en bewaak uw slaapritme;
beperk alcohol en gebruik geen middelen om emoties te verdoven;
bespreek lichamelijke klachten en mogelijke tekorten met het behandelteam;
vraag psychologische ondersteuning wanneer u vastloopt.

De psychologen van het Bariatrisch Centrum kunnen ondersteuning bieden bij veranderingen in eetgedrag, zelfbeeld, stemming en omgang met emoties. Hulp vragen betekent niet dat de operatie is mislukt. Psychologische begeleiding is een normaal onderdeel van goede bariatrische nazorg.

Hoe kan uw partner of omgeving helpen?

Vertel wat er lichamelijk en emotioneel verandert en geef aan welke ondersteuning u nodig heeft. Voor naasten kan het lastig zijn om te bepalen of u vooral behoefte heeft aan een gesprek, praktische hulp of juist rust.

Het helpt wanneer naasten:

luisteren zonder direct te oordelen of oplossingen op te dringen;
niet voortdurend opmerkingen maken over gewicht of uiterlijk;
rekening houden met het veranderde eetpatroon;
duidelijke gedragsveranderingen durven benoemen;
professionele hulp stimuleren wanneer klachten aanhouden.

Wanneer spanningen binnen een relatie ontstaan, kan een gezamenlijk gesprek met een psycholoog of andere zorgprofessional helpen.

Wanneer moet u professionele hulp zoeken?

Neem contact op met uw huisarts, behandelaar of psycholoog wanneer stemmingsveranderingen aanhouden, erger worden of uw werk, gezin, relaties of dagelijkse activiteiten beïnvloeden.

Zoek in ieder geval hulp bij:

aanhoudende somberheid, leegte of hopeloosheid;
ernstige angst- of paniekklachten;
sterke prikkelbaarheid of woede die u niet herkent;
nauwelijks slapen of opvallend impulsief en risicovol gedrag;
sociale afzondering en verlies van interesse;
verlies van controle over eten, alcohol of andere middelen;
het zelfstandig stoppen of veranderen van psychiatrische medicatie;
gedachten aan zelfbeschadiging of zelfdoding.

Heeft u gedachten aan zelfbeschadiging of zelfdoding? Blijf niet alleen en zoek onmiddellijk hulp. Bel bij acuut gevaar 112. U kunt ook gratis en anoniem contact opnemen met 113 Zelfmoordpreventie via 113.nl of 0800-0113.

Deze pagina geeft algemene informatie. Een arts of psycholoog kan beoordelen of veranderingen passen bij het herstel of dat aanvullend onderzoek en behandeling nodig zijn.

Overweegt u deel te nemen aan het programma van het Bariatrisch Centrum? Neem gerust contact met ons op via telefoon (088 706 8800) of e-mail (poli.bariatrie@bravis.nl) voor meer informatie of om u aan te melden. Voor uw intake en screening is een verwijsbrief van uw huisarts of specialist vereist, bijvoorbeeld van een internist, longarts of cardioloog. Wanneer u aan de criteria voldoet, wordt u direct ingepland voor de screening. Als aanvullende medische informatie nodig is, volgt eerst een gesprek met de chirurg. Zo zet u een goed geïnformeerde eerste stap richting een duurzame behandeling van obesitas.