Wat moet u doen als u te snel of te veel afvalt na een gastric bypass?

Neem contact op met uw behandelteam wanneer u na een gastric bypass sneller of verder afvalt dan met u is afgesproken. Doe dit zeker wanneer het gewichtsverlies samengaat met spierverlies, ernstige vermoeidheid, duizeligheid, aanhoudend overgeven, diarree of moeite met eten en drinken. Te veel afvallen na een gastric bypass kan wijzen op een te lage voedingsinname, voedingstekorten of een lichamelijk probleem dat onderzocht moet worden.

Probeer het gewichtsverlies niet zelfstandig af te remmen met snoep, frisdrank, vetrijke snacks of grotere hoeveelheden supplementen. Het behandelteam moet eerst bepalen waarom u blijft afvallen en welke aanpassing voor u veilig en geschikt is.

Wanneer valt u te snel of te veel af?

Er bestaat geen vast aantal kilo’s per week dat voor iedereen na een gastric bypass normaal of te snel is. Het verwachte tempo hangt onder andere af van uw startgewicht, gezondheid, lichaamsbouw, spiermassa en het moment waarop u bent geopereerd.

Tijdens de eerste maanden kan het gewicht snel dalen. Het meeste gewichtsverlies vindt meestal plaats in de eerste twaalf tot achttien maanden. Daarna hoort het tempo geleidelijk af te nemen en wordt het gewicht doorgaans stabieler. Op de pagina over het verwachte gewichtsverlies na een gastric bypass leest u waarom de resultaten per persoon verschillen.

Gewichtsverlies kan te snel of te veel zijn wanneer:

u duidelijk onder het persoonlijke streefgebied van het behandelteam komt;
het gewicht blijft dalen terwijl stabilisatie werd verwacht;
u onvoldoende voeding, eiwitten of vocht kunt innemen;
u zichtbaar spiermassa en lichamelijke kracht verliest;
u klachten of afwijkende bloedwaarden ontwikkelt;
u door misselijkheid, pijn of overgeven steeds minder durft te eten;
het gewichtsverlies uw dagelijks functioneren belemmert.

Alleen het getal op de weegschaal is niet voldoende om ondervoeding uit te sluiten. Ook iemand met een normaal of nog verhoogd BMI kan te weinig eiwitten, vitamines of mineralen binnenkrijgen.

Wat zijn mogelijke oorzaken van te veel gewichtsverlies?

Soms is de voedingsinname onbedoeld te laag. In andere situaties is er een lichamelijke oorzaak waardoor u voeding minder goed kunt eten, verdragen of opnemen. Meerdere factoren kunnen tegelijkertijd een rol spelen.

U krijgt onvoldoende voeding binnen

Na de operatie kunt u maar kleine hoeveelheden eten. Wanneer maaltijden regelmatig worden overgeslagen of porties structureel te klein zijn, krijgt u mogelijk onvoldoende energie en voedingsstoffen binnen.

Dit kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer u weinig eetlust heeft, bang bent om aan te komen of niet goed weet welke producten geschikt zijn. Ook een druk dagelijks leven, somberheid of problemen met het plannen van maaltijden kunnen de voedingsinname beïnvloeden.

U krijgt te weinig eiwitten binnen

Eiwitten zijn nodig voor het behouden van spieren, herstel en verschillende lichaamsfuncties. Bij een lage eiwitinname kan tijdens het afvallen relatief veel spiermassa verloren gaan. Hierdoor kunt u zwakker worden, sneller vermoeid raken en minder goed herstellen.

Hoeveel eiwit u persoonlijk nodig heeft, wordt bepaald door de diëtist. Zelf steeds meer eiwitpoeder gebruiken is niet automatisch de juiste oplossing. Lees waarom eiwitten belangrijk zijn na een maagverkleining en welke voedingsmiddelen eiwitten bevatten.

Eten blijft steken of veroorzaakt pijn

Wanneer eten regelmatig blijft steken, u pijn krijgt tijdens of na het eten of kort na een maaltijd moet overgeven, gaat u mogelijk steeds minder eten. Deze klachten kunnen onder andere samenhangen met te snel eten, onvoldoende kauwen, een voedselintolerantie, een maagzweer of een vernauwing van de maag-darmverbinding.

Blijf niet langdurig uitsluitend vloeibaar eten zonder overleg. Een arts kan beoordelen of aanvullend onderzoek, zoals een kijkonderzoek van de maag, nodig is.

U bent vaak misselijk of moet overgeven

Aanhoudende misselijkheid en herhaaldelijk overgeven kunnen leiden tot gewichtsverlies, uitdroging en tekorten aan voedingsstoffen. Vooral een tekort aan vitamine B1 kan bij langdurig overgeven snel ontstaan en neurologische klachten veroorzaken.

Neem bij aanhoudend overgeven dezelfde dag contact op met uw behandelteam. Wacht niet totdat u vrijwel niets meer kunt eten of drinken.

U heeft langdurig diarree of dumpingklachten

Diarree kan ervoor zorgen dat u minder energie en voedingsstoffen opneemt en meer vocht verliest. Mogelijke oorzaken zijn dumping, een voedselintolerantie, een infectie, medicatie of een probleem met de vertering en opname van voeding.

Houd bij wanneer de klachten optreden, wat u daarvoor heeft gegeten en hoe vaak u ontlasting heeft. Aanhoudende, vettige of zeer waterige diarree moet medisch worden onderzocht.

Er zijn tekorten aan vitamines of mineralen

Na een gastric bypass kunnen onder andere tekorten aan ijzer, vitamine B12, foliumzuur, vitamine D en calcium ontstaan. Een tekort is meestal niet de enige verklaring voor veel gewichtsverlies, maar kan wel bijdragen aan vermoeidheid, spierzwakte en een verslechterde voedingstoestand.

Tekorten kunnen voorkomen ondanks het gebruik van supplementen. Periodieke bloedcontroles blijven daarom noodzakelijk. Lees meer over mogelijke vitamine- en mineralentekorten na een maagverkleining.

Er speelt een ander medisch probleem

Gewichtsverlies hoeft niet uitsluitend door de gastric bypass te worden veroorzaakt. Ook medicatie, een te snel werkende schildklier, een infectie, darmproblemen of een andere aandoening kunnen invloed hebben.

Laat onverklaard of aanhoudend gewichtsverlies daarom altijd beoordelen. Schrijf het niet automatisch toe aan de operatie, zeker niet wanneer uw gewicht eerder stabiel was.

Welke signalen kunnen wijzen op ondervoeding?

Ondervoeding betekent niet alleen dat iemand een laag lichaamsgewicht heeft. U kunt ook een tekort hebben aan eiwitten, energie, vitamines of mineralen terwijl uw BMI nog binnen of boven het normale bereik ligt.

Mogelijke signalen zijn:

verlies van spierkracht of zichtbaar afnemende spiermassa;
ernstige of aanhoudende vermoeidheid;
duizeligheid, flauwvallen of hartkloppingen;
bleke huid of sneller buiten adem zijn;
tintelingen, gevoelloosheid of spierkrampen;
haaruitval of broze nagels;
slecht genezende wondjes;
concentratieproblemen of verwardheid;
vochtophoping bij de enkels, benen of buik;
steeds minder kunnen eten of drinken.

Haaruitval kan tijdens de periode van snel gewichtsverlies tijdelijk voorkomen en betekent op zichzelf niet direct dat u ondervoed bent. In combinatie met spierverlies, zwakte of andere klachten is beoordeling wel belangrijk.

Wat moet u zelf doen als u te snel afvalt?

De eerste stap is contact opnemen met het bariatrische behandelteam. Totdat u advies heeft gekregen, kunt u een aantal gegevens bijhouden die helpen om de situatie te beoordelen:

weeg uzelf op vaste momenten en noteer de ontwikkeling;
houd enkele dagen bij wat en hoeveel u eet en drinkt;
noteer misselijkheid, pijn, diarree, dumping en overgeven;
schrijf op welke producten u niet meer kunt verdragen;
noteer welke vitamines, medicijnen en supplementen u gebruikt;
geef aan hoeveel kracht en energie u tijdens dagelijkse activiteiten heeft.

Ga niet meerdere keren per dag wegen. Schommelingen in vocht zeggen weinig over de ontwikkeling van lichaamsvet en spiermassa en kunnen onnodige onrust veroorzaken.

Moet u meer gaan eten om het gewichtsverlies te stoppen?

Mogelijk moet uw voedingsinname worden aangepast, maar doe dit samen met een gespecialiseerde diëtist. Het doel is voldoende energie, eiwitten, vitamines en mineralen binnen te krijgen zonder dumpingklachten of andere problemen uit te lokken.

Een diëtist kan bijvoorbeeld adviseren om:

maaltijden beter over de dag te verdelen;
eiwitrijke producten voorrang te geven;
geschikte energie- en eiwitrijke producten toe te voegen;
de structuur van voeding tijdelijk aan te passen;
een passende aanvullende drinkvoeding of eiwitsupplement te gebruiken;
klachtenveroorzakende producten gericht te vervangen.

Gebruik niet op eigen initiatief grote hoeveelheden suiker of vet om meer calorieën binnen te krijgen. Dit kan dumping, buikklachten, diarree en een onevenwichtig voedingspatroon veroorzaken.

Moet u stoppen met sporten als u te snel afvalt?

Beweging blijft belangrijk, maar de intensiteit moet passen bij uw voedingstoestand en herstel. Krachttraining kan helpen om spiermassa te behouden, mits u voldoende voeding en eiwitten binnenkrijgt en medisch in staat bent om te trainen.

Bij ernstige zwakte, duizeligheid, flauwvallen of vermoedelijke ondervoeding moet eerst medische beoordeling plaatsvinden. Zwaar trainen terwijl uw lichaam onvoldoende voedingsstoffen krijgt, kan het verlies van spiermassa en de vermoeidheid verergeren.

Welke onderzoeken kunnen nodig zijn?

Het behandelteam bespreekt uw gewichtsverloop, eetpatroon, ontlasting, medicatie en lichamelijke klachten. Ook kan uw spierkracht of lichaamssamenstelling worden beoordeeld.

Bloedonderzoek kan onder andere informatie geven over:

bloedarmoede en de ijzervoorraad;
vitamine B12, foliumzuur en vitamine D;
eiwitstatus en tekenen van ondervoeding;
zouten, nierfunctie en uitdroging;
leverfunctie en schildklierfunctie;
andere vitamines en mineralen wanneer daar aanleiding voor is.

Bij pijn, overgeven of moeite met slikken kan aanvullend onderzoek nodig zijn. Denk aan een kijkonderzoek van de maag, een scan of ander onderzoek dat past bij uw klachten.

Kunnen extra vitamines het probleem oplossen?

Vitamines en mineralen zijn belangrijk, maar lossen een te lage energie- of eiwitinname niet op. Gebruik uw voorgeschreven supplementen en verhoog de dosering niet zelfstandig. Van sommige vitamines en mineralen kan een te hoge dosis eveneens schadelijk zijn.

Wanneer bloedonderzoek een tekort laat zien, bepaalt een arts of diëtist welk supplement, welke dosering en welke toedieningsvorm nodig zijn. Soms zijn tabletten voldoende en soms is een andere behandeling nodig.

Wanneer moet u met spoed contact opnemen?

Neem dezelfde dag contact op met het Bariatrisch Centrum, uw huisarts of de huisartsenpost wanneer u:

aanhoudend moet overgeven;
nauwelijks eten of drinken binnenhoudt;
weinig of zeer donkere urine heeft;
ernstige diarree heeft die niet vermindertert;
flauwvalt, verward raakt of zeer zwak wordt;
hevige of toenemende buikpijn heeft;
plotseling vocht vasthoudt in benen, enkels of buik;
snel blijft afvallen en duidelijk spierkracht verliest.

Meer waarschuwingssignalen vindt u op de pagina over wanneer u een arts moet bellen na een maagverkleining. Bij bewustzijnsverlies, ernstige benauwdheid of een andere mogelijk levensbedreigende situatie belt u 112.

Kan een aanvullende operatie nodig zijn?

Meestal wordt eerst onderzocht of het gewichtsverlies kan worden gestabiliseerd met voedingsbegeleiding, behandeling van tekorten en aanpak van lichamelijke klachten. Wanneer er een vernauwing, maagzweer of andere behandelbare oorzaak wordt gevonden, wordt deze gericht behandeld.

Alleen in uitzonderlijke situaties, bijvoorbeeld bij ernstige malabsorptie of ondervoeding die niet voldoende op andere behandelingen reageert, kan een aanpassing van de eerdere operatie worden besproken. Een bariatrisch chirurg beoordeelt zorgvuldig of de mogelijke voordelen opwegen tegen de risico’s.

Deze pagina geeft algemene informatie. Uw persoonlijke gewichtsverloop en voedingsbehoefte moeten worden beoordeeld door professionals die uw operatie en medische situatie kennen.

Overweegt u deel te nemen aan het programma van het Bariatrisch Centrum? Neem gerust contact met ons op via telefoon (088 706 8800) of e-mail (poli.bariatrie@bravis.nl) voor meer informatie of om u aan te melden. Voor uw intake en screening is een verwijsbrief van uw huisarts of specialist vereist, bijvoorbeeld van een internist, longarts of cardioloog. Wanneer u aan de criteria voldoet, wordt u direct ingepland voor de screening. Als aanvullende medische informatie nodig is, volgt eerst een gesprek met de chirurg. Zo zet u een goed geïnformeerde eerste stap richting een duurzame behandeling van obesitas.