Kunt u botontkalking na een maagverkleining krijgen?

Ja, botontkalking na een maagverkleining is mogelijk. De operatie kan de botombouw versnellen en de opname van calcium en vitamine D verminderen. Ook snel gewichtsverlies speelt mee. Het risico verschilt per persoon en ontstaat meestal geleidelijk. Met passende supplementen, beweging en medische controles kunt u dit risico helpen beperken.

Waarom kan botontkalking na een maagverkleining ontstaan?

Botweefsel wordt voortdurend afgebroken en opnieuw opgebouwd. Na bariatrische chirurgie kan de afbraak tijdelijk of langdurig sterker zijn dan de opbouw, waardoor de botdichtheid afneemt. Osteopenie betekent dat de botdichtheid lager is dan normaal. Bij osteoporose, oftewel botontkalking, zijn de botten zo verzwakt dat ze gemakkelijker kunnen breken.

Na een maagverkleining komen vaak meerdere veranderingen samen. U eet kleinere hoeveelheden, waardoor u minder calcium, vitamine D en eiwitten kunt binnenkrijgen. Bij een gastric bypass verandert ook de route waarlangs voeding door de darm gaat. Toch kan de opname van calcium ook na een gastric sleeve afnemen. Daarnaast zorgen snel gewichtsverlies, minder belasting van het skelet en hormonale veranderingen voor een snellere botombouw.

Neemt uw lichaam te weinig calcium op, dan kan het meer PTH aanmaken. Dit bijschildklierhormoon helpt het calciumgehalte in het bloed op peil te houden, zo nodig door calcium uit de botten vrij te maken. Een normale calciumwaarde in het bloed sluit botverlies daarom niet automatisch uit.

Hoe merkt u dat uw botten minder sterk worden?

Botverlies veroorzaakt meestal lange tijd geen duidelijke klachten. Vaak wordt osteoporose pas ontdekt na een botbreuk door een kleine val of een beweging die normaal geen breuk zou veroorzaken. Mogelijke signalen zijn nieuwe of aanhoudende rugpijn, kleiner worden, een krommere houding of vaker iets breken.

Spierzwakte, spierkrampen of tintelingen kunnen passen bij een tekort aan calcium of vitamine D, maar bewijzen niet dat u botontkalking heeft. Ook andere aandoeningen kunnen deze klachten veroorzaken. Laat de oorzaak daarom beoordelen en probeer niet zelf een diagnose te stellen.

Wie heeft meer kans op botontkalking?

Het risico verschilt per persoon. Extra aandacht is onder meer nodig wanneer u:

voor de operatie al osteopenie, osteoporose of een botbreuk had;
na de overgang bent of op hogere leeftijd bent;
langdurig te weinig calcium, vitamine D of eiwitten binnenkrijgt;
supplementen niet goed verdraagt of regelmatig vergeet;
weinig beweegt, rookt of veel alcohol gebruikt;
een aandoening heeft of medicijnen gebruikt die de botten kunnen verzwakken, zoals langdurig gebruik van corticosteroïden.

Ook het type ingreep, de hoeveelheid gewichtsverlies en uw persoonlijke medische voorgeschiedenis spelen mee. Uw behandelteam kan deze factoren samen beoordelen.

Hoe wordt botontkalking na een maagverkleining onderzocht?

Met bloedonderzoek kan uw arts onder andere vitamine D, calcium, fosfaat en PTH controleren. Daarmee worden tekorten en verstoringen in de calciumhuishouding opgespoord, maar bloedonderzoek meet niet rechtstreeks hoe sterk uw botten zijn.

Een DXA-scan is een botdichtheidsmeting van meestal de heup en wervelkolom. De arts bepaalt of en wanneer deze meting nodig is. Daarbij tellen bijvoorbeeld uw leeftijd, overgang, eerdere botbreuken, klachten, medicatie en andere risicofactoren mee. Er geldt dus niet voor iedereen hetzelfde controleschema.

Blijf ook zonder klachten naar de afgesproken nazorg na een maagverkleining gaan. Botverlies en voedingstekorten kunnen immers ontstaan terwijl u zich nog goed voelt.

Wat kunt u zelf doen om het risico te beperken?

U kunt botverlies niet altijd volledig voorkomen, maar u kunt uw botgezondheid wel ondersteunen:

Gebruik de geadviseerde bariatrische multivitamine, calcium en vitamine D iedere dag volgens uw persoonlijke voorschrift. Lees meer over vitaminegebruik na een bariatrische operatie en over calciumtabletten na een gastric bypass.
Eet binnen uw voedingsschema voldoende eiwitten en calciumrijke producten. Vraag uw diëtist welke keuzes bij uw operatie en eventuele intoleranties passen.
Bouw wandelen, traplopen en spierversterkende of gewichtdragende oefeningen verantwoord op. Op de pagina over bewegen onder begeleiding leest u hoe het centrum hierbij ondersteunt.
Rook niet, beperk alcohol en woon de afgesproken bloedcontroles bij.

Start niet zelfstandig met extra hoge doseringen en verander voorgeschreven supplementen of medicijnen niet zonder overleg. Uw arts, diëtist of apotheker kan rekening houden met uw bloedwaarden, voeding, nierfunctie en andere medicatie.

Wanneer moet u contact opnemen?

Neem contact op met uw huisarts of behandelteam bij aanhoudende bot- of rugpijn, merkbaar kleiner worden, herhaalde botbreuken, spierzwakte, krampen of tintelingen. Doe dit ook wanneer u de supplementen niet kunt innemen of vaak overslaat. Het behandelteam kan beoordelen of bloedonderzoek, een DXA-scan of verwijzing nodig is.

Laat u dezelfde dag medisch beoordelen bij plotselinge hevige pijn na een val of geringe belasting, een zichtbare afwijkende stand, of wanneer u niet meer kunt staan, lopen of een arm of been gebruiken. Bel 112 na een ernstig ongeval, bij bewustzijnsverlies, nieuwe verlammingsverschijnselen of wanneer veilig vervoer niet mogelijk is.

Gebruikt u al medicijnen tegen osteoporose? Stop of wijzig deze dan niet zelf. Bespreek met uw arts en apotheker of het middel en de toedieningsvorm na uw maagverkleining nog passend zijn.

Overweegt u deel te nemen aan het programma van het Bariatrisch Centrum? Neem gerust contact met ons op via telefoon (088 706 8800) of e-mail (poli.bariatrie@bravis.nl) voor meer informatie of om u aan te melden. Voor uw intake en screening is een verwijsbrief van uw huisarts of specialist vereist, bijvoorbeeld van een internist, longarts of cardioloog. Wanneer u aan de criteria voldoet, wordt u direct ingepland voor de screening. Als aanvullende medische informatie nodig is, volgt eerst een gesprek met de chirurg. Zo zet u een goed geïnformeerde eerste stap richting een duurzame behandeling van obesitas.