Een maagverkleining is een operatieve behandeling voor mensen met ernstige obesitas bij wie eerdere professioneel begeleide afvalpogingen onvoldoende blijvend resultaat hebben opgeleverd. Afhankelijk van de gekozen ingreep wordt de maag kleiner gemaakt en verandert soms ook de route die voeding door het spijsverteringsstelsel aflegt. Daardoor kunt u minder eten, voelt u zich vaak eerder verzadigd en veranderen signalen die invloed hebben op honger en stofwisseling.
Een maagverkleining is geen snelle of op zichzelf staande oplossing. De operatie maakt deel uit van een uitgebreid behandeltraject met screening, voorbereiding, aanpassing van voeding en leefstijl, supplementen en langdurige controles. Het multidisciplinaire team van het Bariatrisch Centrum onderzoekt samen met u of een operatie passend is en welke behandeling in uw situatie de beste balans biedt tussen gezondheidswinst, risico’s en kwaliteit van leven.
Ervaring die vertrouwen geeft
gezamenlijke ervaring
patiënten geholpen
bariatrische ingrepen per jaar
patiëntwaardering
Patiëntwaardering volgens Bravis Radar. Het centrum vermeldt daarnaast vijftien jaar ervaring met robot- en revisiechirurgie, meer dan 1.500 robotingrepen en meer dan 3.000 revisie-ingrepen.
Wat is een maagverkleining?
Maagverkleining is de verzamelnaam voor verschillende operaties waarmee ernstige obesitas en gezondheidsproblemen die daarmee samenhangen worden behandeld. Zorgverleners spreken ook over bariatrische chirurgie, metabole chirurgie, een obesitasoperatie of een gewichtsreducerende operatie.
Bij een gastric sleeve wordt een groot deel van de maag verwijderd. Bij een gastric bypass of mini gastric bypass maakt de chirurg een kleiner functionerend maagdeel en wordt ook een deel van de dunne darm omgeleid. In het dagelijks taalgebruik worden al deze ingrepen een maagverkleining genoemd, ook wanneer er technisch eveneens sprake is van een maagomleiding.
Het doel is niet alleen een lager gewicht. De behandeling is vooral gericht op gezondheidswinst, makkelijker bewegen, vermindering van obesitasgerelateerde klachten en een betere kwaliteit van leven. Niet iedereen bereikt na een operatie een BMI onder 25 en dat is ook niet de enige maatstaf voor een geslaagde behandeling.
Hoe werkt een maagverkleining?
Een maagverkleining ondersteunt gewichtsverlies via meerdere mechanismen. Welk effect het sterkst is, verschilt per operatie en per persoon.
U kunt kleinere porties eten
Na de operatie kan het nieuwe of overgebleven maagdeel veel minder voeding bevatten. U merkt daardoor eerder dat u genoeg heeft gegeten. Grote porties, snel eten of onvoldoende kauwen kunnen pijn, misselijkheid of braken veroorzaken. Daarom leert u voor en na de operatie stap voor stap anders eten.
Honger en verzadiging veranderen
De maag en darmen maken hormonen aan die invloed hebben op honger, verzadiging en bloedsuiker. Een bariatrische operatie verandert deze signalen. Veel patiënten merken daardoor dat zij minder honger hebben of eerder verzadigd zijn. Een maagverkleining werkt dus niet alleen doordat de maag kleiner wordt.
De opname van voedingsstoffen kan veranderen
Bij een gastric bypass en mini gastric bypass volgt voeding een andere route door maag en dunne darm. Daardoor kan de opname van vitamines, mineralen en sommige geneesmiddelen veranderen. Bij een gastric sleeve blijven de darmen intact, maar kunnen eveneens tekorten ontstaan doordat u veel minder eet. Geschikte supplementen en controles van de bloedwaarden blijven daarom belangrijk.
Welke soorten maagverkleining zijn er?
De belangrijkste actuele bariatrische operaties zijn de gastric bypass, gastric sleeve en mini gastric bypass. Welke operatie het beste past, wordt pas na onderzoek en gezamenlijke besluitvorming bepaald.
Gastric bypass: een kleine maag en een darmomleiding
Bij een gastric bypass maakt de chirurg een klein maagreservoir en sluit dit aan op de dunne darm. U kunt daardoor minder eten en voeding passeert een korter deel van de oorspronkelijke verteringsroute. Bij de keuze wordt onder meer gekeken naar diabetes type 2, refluxklachten, medicatie en uw medische voorgeschiedenis.
Gastric sleeve: een kleinere, buisvormige maag
Bij een gastric sleeve verwijdert de chirurg een groot deel van de maag. De maaguitgang en de natuurlijke route door de dunne darm blijven behouden. De ingreep is blijvend. Brandend maagzuur speelt een belangrijke rol bij de afweging, omdat reflux na een sleeve kan ontstaan of verergeren.
Mini gastric bypass: één maag-darmverbinding
De mini gastric bypass wordt ook one anastomosis gastric bypass of OAGB genoemd. De chirurg maakt een lange, smalle voormaag en verbindt deze op één plaats met de dunne darm. De operatie combineert een kleiner maagvolume met een omleiding van een deel van de darm. De keuze vraagt extra aandacht voor onder meer galreflux, voedingstekorten en langdurige controle. De naam ‘mini’ betekent niet dat de gevolgen of nazorg klein zijn.
Maagband en revisiechirurgie
Een maagband is een verstelbare siliconen band rond het bovenste deel van de maag. Deze techniek wordt tegenwoordig minder vaak als eerste behandeling toegepast. De informatie blijft wel belangrijk voor mensen die al een maagband hebben en last krijgen van klachten, onvoldoende gewichtsverlies of gewichtstoename. In sommige situaties kan revisie- of redochirurgie worden onderzocht.
Gastric bypass, gastric sleeve of mini gastric bypass?
De drie operaties verschillen in techniek, werking, mogelijke resultaten en aandachtspunten op lange termijn.
Veeg horizontaal om alle operaties te vergelijken.
| Onderdeel | Gastric bypass | Gastric sleeve | Mini gastric bypass |
|---|---|---|---|
| Techniek | Klein maagreservoir met twee verbindingen en omleiding van een deel van de dunne darm | Een groot deel van de maag wordt verwijderd; een smalle, buisvormige maag blijft over | Lange, smalle voormaag met één maag-darmverbinding en omleiding van een deel van de dunne darm |
| Darmomleiding | Ja | Nee | Ja |
| Belangrijke werking | Kleinere porties en sterke hormonale en metabole verandering | Kleinere maag en hormonale verandering | Kleinere porties, darmomleiding en sterke hormonale en metabole verandering |
| Belangrijke aandachtspunten | Dumping, voedingstekorten, medicijnopname, maagzweren en een mogelijke inwendige hernia | Blijvende anatomische verandering en brandend maagzuur dat kan ontstaan of verergeren | Galreflux, voedingstekorten, medicijnopname en langdurige controle |
| Omkeerbaar? | Moet als blijvend worden gezien; technisch soms te herzien, maar dat is complexe chirurgie | Nee, het verwijderde deel van de maag groeit niet terug | Moet als blijvend worden gezien; een aanpassing betekent opnieuw complexe chirurgie |
| Nazorg | Levenslange supplementen en controles | Levenslange supplementen en controles | Levenslange supplementen en controles |
Deze vergelijking is algemeen. Er bestaat geen operatie die voor iedereen het beste is. Het multidisciplinaire team bespreekt na de screening welke optie medisch en praktisch het beste bij uw situatie aansluit.
Welke maagverkleining past het beste bij u?
De drie actuele operaties hebben ieder eigen voordelen, beperkingen en langetermijnrisico’s. Het behandelteam weegt het verwachte effect en de mogelijke nadelen samen met uw wensen af.
Bij de keuze wordt onder meer gekeken naar:
- uw BMI en algemene gezondheid;
- diabetes type 2 en andere aandoeningen die samenhangen met obesitas;
- brandend maagzuur, reflux of een middenrifbreuk;
- uw eetpatroon en eventuele eetbuien;
- eerdere operaties aan maag, darmen of buik;
- darmziekten, nierstenen en andere medische bijzonderheden;
- de geneesmiddelen die u gebruikt;
- uw leeftijd, conditie en eventuele zwangerschapswens;
- uw mogelijkheden om voedingsadviezen, supplementen en controles blijvend te volgen.
Deze aandachtspunten zijn geen beslisregels waarmee u zelf veilig een operatie kunt kiezen. Tijdens de multidisciplinaire screening bespreekt het behandelteam welke behandeling medisch verantwoord en passend kan zijn.
Wanneer komt u in aanmerking voor een maagverkleining?
Of u in aanmerking komt, hangt niet alleen af van uw gewicht. Het behandelteam kijkt ook naar gezondheidsproblemen, eerdere behandelingen, lichamelijke en psychische belastbaarheid en uw mogelijkheden om het langdurige traject veilig te volgen.
De onderstaande BMI-grenzen zijn algemene landelijke uitgangspunten en zijn niet hetzelfde als een definitieve toelating tot het behandeltraject:
- een BMI van 40 of hoger; of
- een BMI van 35 of hoger in combinatie met een aandoening die samenhangt met obesitas, zoals diabetes type 2, hoge bloeddruk of slaapapneu;
- in geselecteerde situaties kan bij diabetes type 2 en een BMI vanaf 30 een bariatrische behandeling worden beoordeeld;
- eerdere professioneel begeleide afvalpogingen hebben onvoldoende blijvend resultaat gegeven;
- uw gezondheid is voldoende om narcose en een buikoperatie te doorstaan;
- u bent bereid uw eet-, drink- en beweegpatroon blijvend aan te passen;
- u bent bereid supplementen te gebruiken en langdurige controles te volgen.
Voor een aanmelding gelden altijd de actuele criteria van het Bariatrisch Centrum. Deze kunnen aanvullende voorwaarden bevatten. Voldoen aan een BMI-grens betekent daarom niet automatisch dat u wordt geopereerd; de volledige multidisciplinaire screening is bepalend. Bekijk de actuele criteria van het Bariatrisch Centrum.
Hoe verloopt het behandeltraject?
Een maagverkleining is geen los operatiemoment. De voorbereiding en nazorg zijn onmisbare onderdelen van de behandeling.
1. Verwijzing en oriënterende voorlichting
U bespreekt uw wens eerst met de huisarts of medisch specialist. Voor aanmelding en vergoeding is een geldige verwijzing nodig. Tijdens de oriënterende voorlichting krijgt u uitleg over obesitas, de operaties, resultaten, risico’s en wat de behandeling praktisch van u vraagt.
2. Multidisciplinaire screening
Tijdens de screeningsochtend spreekt u individueel met een internist, verpleegkundige, diëtist, psycholoog en fysiotherapeut. Zij onderzoeken onder meer uw gezondheid, voeding, beweging, eerdere afvalpogingen, verwachtingen en mogelijke risicofactoren.
3. Multidisciplinair overleg en behandeladvies
Na de gesprekken bespreekt het team uw situatie in een multidisciplinair overleg onder leiding van een bariatrisch chirurg. Daarna bespreekt de chirurg de uitkomst met u. U kunt direct worden toegelaten tot het operatietraject, eerst een aanvullend voortraject krijgen of het advies krijgen om niet te opereren.
4. Aanvullend voortraject wanneer dat nodig is
Sommige patiënten krijgen eerst begeleiding van bijvoorbeeld een diëtist en/of psycholoog. Dit is bedoeld om de veiligheid en kans op een duurzaam resultaat te verbeteren. Na het voortraject volgt een nieuwe beoordeling.
5. Voorbereiding en operatie
Wanneer de operatie is gepland, krijgt u persoonlijke informatie over opname, narcose, medicatie, voeding en herstel. Kort voor de operatie volgt doorgaans een voorbereidend dieet dat door de diëtist wordt voorgeschreven. De operatie vindt onder algehele narcose plaats en wordt meestal via een kijkoperatie uitgevoerd.
6. Herstel en levenslange nazorg
Na de operatie bouwt u drinken, voeding en beweging stap voor stap op. U krijgt begeleiding bij het nieuwe eetpatroon, supplementgebruik, bewegen en psychische of sociale veranderingen. Controles blijven belangrijk om herstel, gewichtsverloop, bloedwaarden en eventuele klachten te volgen.
Hoe gaat de operatie en het herstel?
Op de operatiedag wordt u opgenomen en spreekt u de betrokken zorgverleners. De anesthesist brengt u onder algehele narcose. Bij een kijkoperatie maakt de chirurg enkele kleine openingen in de buik voor een camera en operatie-instrumenten. De gekozen gastric bypass, gastric sleeve of mini gastric bypass wordt via deze openingen uitgevoerd.
Een maagverkleinende operatie duurt vaak rond een uur, maar de precieze tijd verschilt per techniek en persoonlijke situatie. Na de operatie gaat u eerst naar de uitslaapkamer. Daar worden onder meer uw ademhaling, hartslag, bloeddruk, pijn en misselijkheid gecontroleerd.
Bij een ongecompliceerd herstel kunnen veel patiënten de dag na de operatie naar huis. De eerste weken kunt u moe zijn en moet uw lichaam wennen aan de nieuwe situatie. Veel mensen hervatten hun werk na enkele weken, afhankelijk van het soort werk en het herstel. Volg altijd het persoonlijke advies over tillen, autorijden, werken en sporten.
Lees meer over de voorbereiding voor de operatie en het operatieve traject.
Eten, vitamines en medicijnen na een maagverkleining
Uw nieuwe maag vraagt om een ander eet- en drinkpatroon. De voeding wordt na de operatie stapsgewijs opgebouwd. Het precieze schema kan per operatie en patiënt verschillen. Volg daarom altijd het voedingsschema van het Bariatrisch Centrum.
Belangrijke uitgangspunten zijn:
- eet kleine porties en neem de tijd voor iedere maaltijd;
- neem kleine hapjes en kauw goed;
- stop zodra u verzadiging voelt;
- eet en drink niet tegelijkertijd en houd de geadviseerde tijd ertussen aan;
- drink verspreid over de dag voldoende kleine slokjes;
- geef eiwitrijke en volwaardige voeding prioriteit;
- beperk producten en dranken met veel suiker en vet;
- bespreek terugkerende pijn, misselijkheid of problemen met eten tijdig.
Na een maagverkleining kunnen tekorten aan vitamines en mineralen ontstaan. Het Bariatrisch Centrum adviseert daarom levenslang een geschikte multivitamine. Afhankelijk van uw ingreep, voeding en bloedwaarden kunnen aanvullende supplementen nodig zijn. Laat uw bloed volgens het afgesproken controleschema onderzoeken.
Ook de opname en werking van geneesmiddelen kunnen veranderen. Stop, start, plet of vervang medicijnen nooit op eigen initiatief. Laat iedere arts en apotheker weten welke bariatrische operatie u heeft gehad.
Lees meer over voedingsadvies na de operatie, vitaminegebruik en medicatiegebruik.
Hoeveel valt u af na een maagverkleining?
Hoeveel gewicht u verliest, verschilt per persoon en per operatietechniek. Uw startgewicht, gezondheid, spiermassa, voeding, beweging, slaap, medicatie en deelname aan de nazorg spelen allemaal mee. Een gemiddelde is daarom geen persoonlijke voorspelling.
Veel mensen verliezen het snelst gewicht in de eerste maanden. Volgens actuele landelijke patiënteninformatie wegen de meeste mensen één jaar na de operatie ongeveer 30 tot 35 procent minder. Daarna is enige gewichtstoename gebruikelijk. Vraag het behandelteam om een persoonlijke verwachting in kilogrammen én in percentage totaal gewichtsverlies.
Percentage totaal gewichtsverlies en percentage verlies van overgewicht zijn verschillende meetmethoden. Een uitkomst van bijvoorbeeld 30 procent totaal gewichtsverlies kan daarom niet rechtstreeks worden vergeleken met 60 of 70 procent verlies van overgewicht.
Het doel is niet uitsluitend een bepaald getal op de weegschaal. Minder medicatie, beter slapen, makkelijker bewegen, minder gewrichtsbelasting en een betere kwaliteit van leven kunnen minstens zo belangrijk zijn. Lees meer over gewichtsverlies na de operatie.
Wat zijn de risico’s en nadelen van een maagverkleining?
Iedere buikoperatie en iedere narcose brengt risico’s mee. Een zorgvuldige screening en gespecialiseerde behandeling verkleinen vermijdbare risico’s, maar kunnen complicaties niet volledig uitsluiten. Uw chirurg bespreekt welke risico’s bij uw gezondheid en de gekozen operatie horen.
Mogelijke vroege complicaties
- een bloeding;
- lekkage bij een nietjeslijn of maag-darmverbinding;
- een wond- of buikontsteking;
- trombose of een longembolie;
- longproblemen of complicaties van de narcose;
- een heroperatie of langere ziekenhuisopname.
Mogelijke problemen op langere termijn
Op langere termijn kunnen onder meer voedingstekorten, dumping, galstenen, maagzweren, brandend maagzuur, passageproblemen, een inwendige hernia, veranderde medicijnopname, onvoldoende gewichtsverlies of gewichtstoename voorkomen. Welke risico’s het belangrijkst zijn, verschilt per operatie.
Levenslange supplementen, controles en tijdig contact bij klachten verkleinen de kans dat problemen onopgemerkt blijven. Lees ook de aparte informatie over het dumpingsyndroom en gewichtstoename na een maagverkleining.
Kunt u later weer aankomen?
Ja. Enige gewichtstoename na het laagste gewicht komt vaak voor en betekent niet direct dat de operatie is mislukt. Het lichaam past zich aan en ook voeding, beweging, medicatie, slaap, stress en psychische factoren kunnen invloed hebben.
Wacht niet tot de gewichtstoename groot is. Het behandelteam kan onderzoeken of de oorzaak vooral medisch, anatomisch, voedingskundig, psychologisch of leefstijlgerelateerd is. Gerichte begeleiding, aanvullend onderzoek, medicatie of in geselecteerde situaties revisiechirurgie kunnen onderdeel zijn van de behandeling.
Wordt een maagverkleining vergoed?
Bariatrische chirurgie valt onder voorwaarden onder de basisverzekering. U heeft een geldige verwijzing nodig en moet na screening voldoen aan de medische en verzekeringsvoorwaarden. Het wettelijk eigen risico kan van toepassing zijn.
Contracten en polisvoorwaarden kunnen ieder jaar veranderen. Controleer daarom voor uw aanmelding altijd de actuele contractering en voorwaarden bij uw zorgverzekeraar en het Bariatrisch Centrum.
Lees meer over zorgverzekering en vergoeding.
Waarom kiezen voor het Bariatrisch Centrum?
Het Bariatrisch Centrum Zuid-West Nederland in Bergen op Zoom is gespecialiseerd in de multidisciplinaire behandeling van ernstige obesitas. Chirurgen, internisten, verpleegkundigen, diëtisten, fysiotherapeuten en psychologen werken samen aan screening, voorbereiding, operatie en nazorg.
Kenmerken van de aanpak zijn:
- een individuele, multidisciplinaire screening;
- gezamenlijke besluitvorming over de passende behandeling;
- begeleiding bij voeding, beweging en psychische veranderingen;
- aandacht voor vitamines, medicatie en controles op lange termijn;
- ervaring met bariatrische, robot- en revisiechirurgie;
- begeleiding bij klachten of gewichtstoename na een eerdere operatie;
- alle belangrijke fasen van het traject vanuit één gespecialiseerd centrum.
Bekijk ook het behandelteam en lees ervaringen van patiënten met een maagverkleining.
Denkt u na over een maagverkleining?
Een goede eerste stap is niet zelf kiezen tussen een gastric bypass, gastric sleeve of mini gastric bypass, maar laten beoordelen of bariatrische chirurgie bij uw gezondheid en voorgeschiedenis past. Bespreek uw wens met de huisarts of medisch specialist en vraag een verwijzing aan wanneer een maagverkleining mogelijk passend is.
Het Bariatrisch Centrum begeleidt u van de eerste voorlichting en screening tot en met de operatie en langdurige nazorg. U krijgt duidelijke informatie over de mogelijke voordelen, beperkingen en risico’s, zodat u samen met het behandelteam een weloverwogen keuze kunt maken.
Veelgestelde vragen over een maagverkleining
1. Wat is een maagverkleining precies?
Een maagverkleining is een operatie voor de behandeling van ernstige obesitas. De chirurg maakt de functionerende maag kleiner en leidt bij sommige operaties ook een deel van de dunne darm om. Daardoor kunt u minder eten en veranderen honger, verzadiging en stofwisseling.
2. Welke soorten maagverkleining zijn er?
De belangrijkste actuele vormen zijn de gastric bypass, gastric sleeve en mini gastric bypass. Een maagband wordt tegenwoordig minder vaak als eerste behandeling gekozen, maar blijft relevant voor mensen die al een maagband hebben.
3. Wat is het verschil tussen een gastric bypass en gastric sleeve?
Bij een gastric sleeve wordt een groot deel van de maag verwijderd en blijven de darmen intact. Bij een gastric bypass maakt de chirurg een klein maagreservoir en een omleiding in de dunne darm. Dit verschil heeft gevolgen voor onder meer reflux, dumping, voedingstekorten en medicijnopname.
4. Welke maagverkleining is het beste?
Er is geen operatie die voor iedereen het beste is. De keuze hangt onder meer af van BMI, diabetes, reflux, eerdere buikoperaties, darmziekten, medicatie en persoonlijke voorkeuren. Het behandelteam bepaalt dit samen met u na de screening.
5. Vanaf welke BMI komt u in aanmerking?
Als algemeen landelijk uitgangspunt geldt een BMI van 40 of hoger, of een BMI van 35 of hoger met een aandoening die samenhangt met obesitas. In geselecteerde situaties kan bij diabetes type 2 en een lagere BMI een behandeling worden beoordeeld. Voor een aanmelding gelden de actuele criteria van het Bariatrisch Centrum; de volledige screening is bepalend.
6. Heeft u een verwijzing nodig?
Ja. Voor aanmelding voor medisch-specialistische bariatrische zorg en vergoeding heeft u een geldige verwijzing van de huisarts of medisch specialist nodig. Een verwijzing betekent nog niet automatisch dat u wordt geopereerd.
7. Hoelang duurt een maagverkleiningsoperatie?
Veel gastric bypass-, gastric sleeve- en mini-gastric-bypassoperaties duren rond een uur. De exacte duur hangt af van de techniek, uw medische situatie en bevindingen tijdens de operatie.
8. Hoelang blijft u in het ziekenhuis?
Bij een ongecompliceerd herstel kunnen veel patiënten de dag na de operatie naar huis. Soms is een langere opname nodig, bijvoorbeeld bij misselijkheid, onvoldoende drinken, pijn, afwijkende controles of een complicatie.
9. Hoelang duurt het herstel?
De eerste weken kunt u moe zijn en moet u wennen aan uw nieuwe maag en voedingspatroon. Veel mensen hervatten hun werk na enkele weken. De precieze hersteltijd hangt af van de operatie, uw gezondheid en het soort werk.
10. Hoeveel valt u af na een maagverkleining?
Dat verschilt per persoon. Volgens landelijke patiënteninformatie wegen de meeste mensen één jaar na de operatie ongeveer 30 tot 35 procent minder. Op langere termijn kan een deel van het gewicht terugkomen.
11. Moet u levenslang vitamines gebruiken?
Ja. Het Bariatrisch Centrum adviseert levenslang een geschikte multivitamine. Afhankelijk van de operatie en uw bloedwaarden kunnen extra supplementen nodig zijn. Ook controles van de bloedwaarden blijven belangrijk.
12. Kunt u na een maagverkleining weer aankomen?
Ja. Enige gewichtstoename na het laagste gewicht komt vaak voor. Bij grotere of snelle gewichtstoename is het verstandig vroeg contact op te nemen, zodat het behandelteam de mogelijke oorzaken kan onderzoeken.
13. Is een maagverkleining omkeerbaar?
Een maagverkleining moet in principe als een permanente behandeling worden gezien. Een gastric sleeve kan niet worden teruggedraaid omdat een deel van de maag is verwijderd. Een bypass kan technisch soms worden aangepast, maar dat is complexe chirurgie met nieuwe risico’s.
14. Kunt u zwanger worden na een maagverkleining?
Ja. Door het gewichtsverlies kan de vruchtbaarheid toenemen. Bespreek anticonceptie en een zwangerschapswens tijdig met uw arts. Meestal wordt geadviseerd om minimaal twaalf maanden na de operatie niet zwanger te worden en het persoonlijke advies van het behandelteam te volgen.
